Yayıncılar Yardımlaşma Derneği (YAYDER) Başkanı Ali Avcu, Türkiye'de medya ve yayıncılık sektörünün yaşadığı ekonomik sorunlara ilişkin açıklama yaptı.

Yerel basında gazete sayısının 467'den 118'e gerilediğini hatırlatan Avcu, kitap üretiminde de 2026'nın ilk dokuz ayında bir önceki yılın aynı dönemine göre yaklaşık 8,1 milyon adetlik düşüş yaşandığını aktardı.

Artan baskı, kâğıt ve dağıtım maliyetlerinin özellikle küçük yayınevlerini zorladığını belirten Avcu, medya çalışanlarının ücret ve iş güvencesi sorunlarının da çözülmesi gerektiğini vurguladı.

Kamu ilanlarının adil dağıtılması, yayın kuruluşlarına mali destek sağlanması ve kütüphanelerin kitap alım bütçelerinin artırılması çağrısında bulunan Avcu, sektör temsilcileriyle kamu kurumlarının ortak bir çalışma başlatmasını istedi.

ALİ AVCU'NUN AÇIKLAMASININ TAMAMI

Değerli basın mensupları, değerli kamuoyu,

Türkiye’de yazılı ve görsel medya ile yayınevleri, ağırlaşan ekonomik koşullar altında faaliyetlerini sürdürmeye çalışıyor. Kâğıt, baskı, enerji, kira, dağıtım ve teknik altyapı giderleri yayın kuruluşlarının bütçelerini zorlarken yurttaşın azalan alım gücü, gazete ve kitaba erişimi güçleştiriyor.

Yayıncılar Yardımlaşma Derneği olarak bu sorunları ülkemizin kültürel geleceği ve halkın haber alma hakkı açısından önemli bir mesele olarak görüyoruz. Yayın faaliyetlerinin daralması; gazeteciden matbaa çalışanına, yazardan çevirmene kadar geniş bir kesimin emeğini ve geçimini etkiliyor.

Yerel basındaki gelişmeler, yaşanan sıkıntıların boyutunu gösteriyor. Prof. Dr. Süleyman İrvan’ın Ekim 2025’te kamuoyuna yansıyan değerlendirmesine göre, Basın İlan Kurumunun birleşme politikalarının uygulandığı 45 il merkezi ve üç ilçede gazete sayısı, 2012’den itibaren 467’den 118’e geriledi. Ekonomik güçlüklerle birleşme uygulamalarının iç içe geçtiği bu süreç, yerel yayın çeşitliliğini azaltıyor. Kentlerin sorunlarını gündeme taşıyan ve kamu yönetimini denetleyen gazetelerin güç kaybetmesi, yurttaşın sesini duyurabileceği alanları da daraltıyor.

Görsel medyada ise ücret ve iş güvencesi sorunları öne çıkıyor. Mayıs 2026’da yayımlanan haberlerde, KRT çalışanlarının 2025’ten kalan bazı ücret, yemek parası ve tazminat alacaklarını tahsil etmek için mücadelelerini sürdürdüğü aktarıldı. İşletmelerin mali sıkıntıları, çalışanların haklarının ertelenmesine gerekçe olamaz. Muhabirin, kameramanın, editörün ve teknik personelin emeğinin karşılığı zamanında ödenmelidir.

Kitap yayıncılığındaki veriler de kaygı vericidir. YAYBİR’in yayımladığı YAYFED verilerine göre, bandrol kapsamındaki kitap üretimi 2025’in ilk dokuz ayında yaklaşık 322 milyon adetken, 2026’nın aynı döneminde yaklaşık 314 milyon adede geriledi. Dokuz aylık dönemde yaklaşık 8,1 milyon adetlik azalma yaşandı. Satış miktarını değil üretimi gösteren bu rakamlar, sektördeki daralmanın somut göstergelerinden biridir.

Türkiye Yayıncılar Birliğinin 2025 Yılı Kitap Pazarı Raporu’nda, yetişkin kurgu ve edebiyat kitaplarında ilk baskı ortalamasının 1.152 adede, akademik kitaplarda ise 542 adede kadar indiği belirtiliyor. Baskı miktarının küçülmesi, hazırlık giderlerinin daha az kitaba bölünmesine ve kitap başına düşen maliyetin yükselmesine yol açıyor. Bu durum özellikle küçük yayınevlerinin yeni eserlere ve yeni yazarlara yatırım yapmasını zorlaştırıyor.

Geçim sıkıntısı yaşayan aileler, gazete ve kitap harcamalarını ertelemek zorunda kalıyor. Yayıncı maliyetini karşılamaya çalışırken okur bütçesine uygun kitap arıyor. Aradaki mesafe büyüdükçe toplumun bilgiye, edebiyata ve bilimsel eserlere ulaşması gelire bağlı hâle geliyor.

Bu gidiş karşısında kamu kurumlarını somut çözümler üretmeye çağırıyoruz.

Kâğıt, baskı, enerji, dağıtım ve yayın iletim giderlerini hafifletecek destekler oluşturulmalı; yayıncılığa uygun yerli kâğıt üretimi geliştirilmelidir. Küçük ve orta ölçekli yayın kuruluşlarının uygun maliyetli finansmana erişimi kolaylaştırılmalıdır.

Kamu ilanları ve reklamları açık, adil ve denetlenebilir ölçütlerle dağıtılmalıdır. Desteklerden yararlanma koşulları siyasi yakınlığa göre belirlenmemeli, yayın kuruluşlarının editoryal bağımsızlığı korunmalıdır.

Çalışanların ücretlerinin zamanında ödenmesi, kayıtlı istihdamın sağlanması ve sendikal hakların korunması için etkili denetim yapılmalıdır. Sektörün ekonomik yükü, düşük ücret ve güvencesiz çalışmayla emekçilerin sırtına bırakılamaz.

Halk ve okul kütüphanelerinin kitap alım bütçeleri artırılmalı; alımlarda nitelik, çeşitlilik ve şeffaflık esas alınmalıdır. Belediyeler, kitap fuarlarında küçük yayınevlerinin katılımını kolaylaştırmalı, okurla yazarı buluşturan etkinlikleri desteklemelidir. Korsan basım ve izinsiz dijital paylaşımlarla mücadele edilerek telif emeği korunmalıdır.

Yayıncılar Yardımlaşma Derneği olarak meslek örgütlerinin, çalışan temsilcilerinin ve ilgili kamu kurumlarının katılımıyla, bütçesi ve uygulama takvimi belirlenmiş ortak bir çalışma başlatılmasını talep ediyoruz.

Türkiye’nin kültürel birikimini yaşatmak, düşünce üretimini geliştirmek ve halkın haber alma hakkını korumak ortak sorumluluğumuzdur. Gazetecinin emeğiyle geçinebildiği, yayıncının üretebildiği ve yurttaşın kitaba ulaşabildiği koşulları birlikte oluşturmalıyız.

Kamuoyuna saygıyla duyururum.

Ali Avcu

Yayıncılar Yardımlaşma Derneği (YAYDER) Başkanı

yayder.com.tr